Nội dung chính
Nhà nước cần can thiệp như thế nào để thúc đẩy phát triển kinh tế trong thời đại hội nhập? Đó là câu hỏi trọng tâm của bài viết, nhằm làm sáng tỏ vai trò của kinh tế nhà nước và đưa ra các giải pháp thực tiễn cho chính sách tài chính và doanh nghiệp công.
Những câu hỏi then chốt về vai trò của kinh tế nhà nước
Nhà nước nên can thiệp vào nền kinh tế bằng công cụ nào? Nguồn lực tài chính công được đầu tư vào đâu để đạt hiệu quả cao nhất? Các câu hỏi này không chỉ là vấn đề lý luận mà còn là thách thức thực tiễn cho mọi nhà hoạch định chính sách.
1. Phương thức can thiệp: Trực tiếp hay gián tiếp?
Nhà nước có thể thực hiện hai hình thức chính:
- Can thiệp gián tiếp: Thông qua các cơ chế, chính sách kinh tế đã được luật hoá (ví dụ: thuế, trợ cấp, quy định cạnh tranh).
- Can thiệp trực tiếp: Sử dụng quyền hành chính, nguồn lực tài chính để đầu tư vào hạ tầng, quốc phòng, hoặc trực tiếp quản lý các doanh nghiệp nhà nước.
Để tối ưu hoá, cần rà soát, bổ sung các văn bản pháp luật, đảm bảo rằng can thiệp chỉ diễn ra khi hoạt động kinh tế gây ảnh hưởng tiêu cực đến lợi ích cộng đồng, quốc gia.
2. Định hướng đầu tư tài chính công
Ngân sách nhà nước nên ưu tiên các lĩnh vực có tính công cộng cao và khả năng sinh lợi xã hội:
- Hạ tầng giao thông, năng lượng, công nghệ số (ví dụ: Luật Giao dịch điện tử, Luật Chính phủ số).
- Đầu tư vào các doanh nghiệp nhà nước có vai trò chiến lược, đồng thời giảm dần sự hiện diện ở các ngành mà khu vực tư nhân có năng lực cạnh tranh mạnh hơn.
Việc phân bổ ngân sách cần dựa trên tiêu chí: hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội và khả năng thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
3. Cơ chế phân phối phúc lợi xã hội
Nhà nước phải xác định rõ cơ chế và nguyên tắc thị trường áp dụng trong việc cung cấp các dịch vụ công, bảo đảm rằng các biện pháp can thiệp không làm méo mó thị trường mà thay vào đó nâng cao chất lượng và khả năng tiếp cận của người dân.
4. Vai trò hiện diện của doanh nghiệp nhà nước
Để giảm bớt gánh nặng và tăng tính hiệu quả, nhà nước cần:
- Rà soát và tái cấu trúc các doanh nghiệp công trong các ngành không còn cần thiết.
- Thúc đẩy thoái vốn, chuyển đổi doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần, giảm tỷ lệ cổ phần nhà nước xuống mức tối thiểu theo quy định.
- Đảm bảo rằng doanh nghiệp nhà nước còn lại hoạt động theo cơ chế thị trường đầy đủ, tự chủ và chịu trách nhiệm như các doanh nghiệp tư nhân.
“Cơ cấu lại nguồn lực của kinh tế nhà nước theo nguyên tắc quy mô hợp lý, tập trung vào những lĩnh vực mà thị trường tư nhân chưa thể đáp ứng, sẽ là động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế quốc gia.”
Đề xuất hành động cụ thể
- Thúc đẩy cải cách doanh nghiệp nhà nước: Đẩy mạnh việc thoái vốn, chuyển đổi thành công ty cổ phần và giới hạn vốn nhà nước.
- Phát triển khung pháp lý mới: Ban hành Luật Giao dịch điện tử, Luật Công nghiệp công nghệ số và các quy định hỗ trợ kinh tế số.
- Định hướng đầu tư công: Tập trung vào hạ tầng số, năng lượng sạch và các dự án chiến lược (đường sắt cao tốc, sân bay Long Thành).
Những bước thực hiện trên không chỉ đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường hiện đại mà còn củng cố vai trò giám sát, kiến tạo của Nhà nước trong việc bảo đảm công bằng và ổn định.
Bạn có quan điểm gì về cách mà Nhà nước nên cân bằng giữa can thiệp và tự do thị trường? Hãy chia sẻ suy nghĩ của mình ở phần bình luận và đón đọc các bài viết tiếp theo về cải cách kinh tế Việt Nam.
