Một đoạn clip lan truyền trên mạng xã hội đã ghi lại cảnh một người phụ nữ ăn mặc lịch sự, có hành động xô đổ chiếc xe máy của một anh shipper, rồi thản nhiên leo lên ô tô. Sự việc này đã đặt ra nhiều câu hỏi về tương lai của xã hội nếu con người có thể dễ dàng nhân danh sự bực tức để hành xử thiếu kiểm soát, thậm chí thiếu cả nhân văn.

Sự việc bắt đầu khi người phụ nữ này bước ra từ chiếc ô tô và xô đổ xe máy của anh shipper, người đang mưu sinh bằng cách giao hàng. Chiếc xe máy bị xô đổ không phải là của một kẻ ngang ngược hay khiêu khích, mà là phương tiện quan trọng của một người lao động lương thiện. Việc xô đổ xe có thể dẫn đến việc anh shipper phải đền tiền, bị chấm điểm vì chậm trễ, và thậm chí ảnh hưởng đến cuộc sống của gia đình anh.

Đáng nói hơn, người phụ nữ này dường như không để tâm đến khó khăn của người khác. Trong khi một bên đang vật lộn với mưa gió, đường sá và thời gian để giao hàng đúng giờ, bên kia lại sử dụng ‘quyền lực của sự tiện nghi’ để áp đặt cảm xúc cá nhân lên người khác. Hành vi này không chỉ là thiếu kiềm chế, mà còn là hành vi phá hoại tài sản của người khác.

Nhiều người cảm thấy ngao ngán không chỉ vì một chiếc xe bị xô đổ, mà còn vì sự thờ ơ trước sự khó khăn của người khác. Điều này là một biểu hiện không nên có trong một xã hội tử tế. Lời xin lỗi vẫn còn nợ. Khi công an mời làm việc, chỉ có tài xế ô tô đến thay mặt và gửi 500 ngàn để anh shipper sửa xe. Tuy nhiên, người phụ nữ này vẫn chọn cách im lặng và né tránh.

Văn hóa ứng xử không nằm ở việc đi xe gì, mặc trang phục ra sao, hay mang học vị nào. Văn hóa là cách mỗi người đối xử với người yếu thế hơn mình. Là cách mỗi người lựa chọn phản ứng trước một sự phiền toái, dù là vô tình, mà người khác gây ra. Và là cách mỗi người biết kìm nén cái tôi để giữ được chừng mực trong ứng xử.

Một xã hội văn minh không đòi hỏi ai cũng hoàn hảo, mà cần mỗi người biết dừng lại để suy nghĩ trước khi hành động. Không ai chưa từng nóng giận. Nhưng nếu giữa cơn tức giận, chúng ta vẫn đủ tỉnh táo để lựa chọn sự tử tế, thì đó chính là văn hóa. Là nền tảng để xây dựng một cộng đồng biết tôn trọng nhau, dù là người giao hàng hay người đi xe sang.

Người phụ nữ này vẫn còn nợ anh shipper một lời xin lỗi chính thức. Hy vọng rằng trong tương lai, chị sẽ hiểu được tầm quan trọng của việc biết kìm nén cái tôi và lựa chọn sự tử tế trong ứng xử hàng ngày. Để xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, mỗi người cần phải biết cách đối xử với người khác một cách tử tế và tôn trọng.

Hình thức “phạt tiền thay cho phạt tù” trong một số tội danh kinh tế đang gây ra nhiều tranh cãi trong xã hội. Mặc dù có một số quan điểm cho rằng hình thức này mang lại sự linh hoạt và khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả, nhưng lại đặt ra nhiều câu hỏi về công lý, răn đe và niềm tin vào hệ thống pháp luật.

Trong bối cảnh cải cách thể chế và tư pháp, Nghị quyết 68-NQ/TW đã đặt nền móng cho xu hướng “phi hình sự hóa” các vi phạm kinh tế. Để làm rõ hơn vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Hoàng Hiệp – Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Nghiên cứu Tin học & Kinh tế Ứng dụng, chuyên gia pháp lý về luật kinh tế.

TS Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng, việc giảm án tù đáng kể cho các bị cáo đã nộp lại toàn bộ tài sản chiếm đoạt đang gây ra nhiều lo ngại trong xã hội. Nhiều ý kiến cho rằng, điều này có thể tạo ra tâm lý “cứ phạm tội rồi khắc phục bằng tiền để thoát tội”. Ông nghĩ rằng, nhà nước cần ban hành các quy định hướng dẫn cụ thể về mức độ giảm án tương ứng với tỷ lệ khắc phục hậu quả, mức độ tự nguyện, và thời điểm nộp lại tài sản.

Ông Hiệp cũng nhấn mạnh rằng, việc khắc phục hậu quả không thể và không nên được coi là “tấm vé” miễn tội, vì điều này dễ làm xói mòn niềm tin vào công lý và gây mất công bằng trong xã hội. Khi đã gây ra sai phạm, những người vi phạm phải nhận thức rõ rằng hành động của họ đã vi phạm pháp luật.

Về yêu cầu “không hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế”, ông Hiệp cho rằng đây là một yêu cầu rất đúng đắn, cấp thiết và thể hiện tư duy cải cách mạnh mẽ trong điều hành thể chế kinh tế – pháp lý của Đảng và Nhà nước ta. Muốn vậy, pháp luật cần phân biệt rõ giữa rủi ro kinh doanh, vốn là điều không thể tránh khỏi trong cơ chế thị trường, với hành vi vi phạm pháp luật hình sự, để tránh việc hình sự hóa không cần thiết các quan hệ dân sự, kinh tế.

Ông Hiệp cũng đề xuất rằng, cần hoàn thiện pháp luật dân sự, thương mại và hình sự theo hướng minh bạch, phân định rõ các tiêu chí nhận diện tội phạm kinh tế; ban hành hướng dẫn liên ngành về phân biệt tranh chấp dân sự và hành vi hình sự; nâng cao năng lực chuyên môn của cơ quan tiến hành tố tụng, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, tài chính, đầu tư; bảo vệ quyền kinh doanh chính đáng, đồng thời không để những kẽ hở pháp lý bị lợi dụng để né tránh trách nhiệm hình sự thật sự khi có dấu hiệu lừa đảo, chiếm đoạt. Xem thêm:

Cuối cùng, ông Hiệp cho rằng, hình thức “phạt tiền thay cho phạt tù” trong một số tội danh kinh tế không chỉ là một lựa chọn chính sách linh hoạt, mà còn là một xu thế tư pháp hiện đại trên thế giới nhằm tăng tính phục hồi và hiệu quả kinh tế trong công tác thi hành án, giảm tải cho hệ thống nhà tù và tòa án, đồng thời khuyến khích người phạm tội khắc phục hậu quả, nộp lại tài sản, hợp tác với cơ quan pháp luật để giải quyết các vụ án được nhanh chóng và đạt hiệu quả cao.