Nội dung chính
Viêm màng não là biến chứng hiếm nhưng nguy hiểm của nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ nhỏ, đòi hỏi phụ huynh phải nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo.
Nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ nhỏ: Tỷ lệ và nguy cơ
Theo thống kê y tế, khoảng 8% trẻ gái và 2% trẻ trai mắc nhiễm khuẩn tiết niệu trước 5 tuổi. Trẻ gái có nguy cơ cao hơn do niệu đạo ngắn, tạo điều kiện cho vi khuẩn di chuyển dễ dàng từ vùng hậu môn lên niệu đạo.
Khi nhiễm khuẩn tiết niệu tiến triển thành viêm màng não
Trường hợp thực tế của bé Ánh (8 tháng) cho thấy quá trình lây lan nhanh chóng: sau khi được chẩn đoán nhiễm khuẩn tiết niệu do Enterococcus faecalis, bé xuất hiện sốt cao 39°C, thóp căng phồng và lơ mơ. Các chỉ số viêm như CRP tăng lên 22,7 mg/dL (gấp >40 lần ngưỡng bình thường) và Procalcitonin đạt 4 ng/mL, gợi ý nhiễm trùng nặng và nguy cơ xâm nhập vào máu.
Với hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện, vi khuẩn có thể vượt qua hàng rào máu não, gây ra viêm màng não – một tình trạng có tỷ lệ tử vong từ 20‑60% và có thể để lại hậu quả lâu dài như co giật, chậm phát triển, suy giảm thính lực.
Quy trình chẩn đoán và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
1. Nuôi cấy nước tiểu: Xác định chủng vi khuẩn (Enterococcus faecalis) và đưa ra phác đồ kháng sinh phù hợp.
2. Siêu âm thóp: Loại trừ tổn thương thần kinh ban đầu.
3. Cấy máu + chọc dò dịch não tủy: Xác nhận viêm màng não.
4. Điều trị kháng sinh theo phác đồ mạnh, giám sát chặt chẽ các chỉ số sinh tồn và phản xạ thần kinh.
Sau 48 giờ, bé Ánh đã giảm sốt, thở ổn định. Đến ngày thứ 13, các chỉ số bạch cầu, CRP và kết quả chọc dò tủy đã trở lại bình thường, siêu âm não không phát hiện tổn thương. Sau 14 ngày điều trị, bé xuất viện trong tình trạng ổn định và được khuyến nghị tái khám định kỳ để kiểm tra thính lực.
Biểu hiện cần chú ý và cách phòng ngừa
Đối với trẻ sơ sinh, các dấu hiệu thường không điển hình:
- Thóp căng phồng, khó thở, lơ mơ.
- Sốt cao khó hạ, quấy khóc, bú kém.
- Tiểu ít, nước tiểu đục, mùi hôi hoặc có máu.
Ở trẻ lớn hơn, có thể xuất hiện đau bụng dưới, đau lưng, cảm giác buồn tiểu gấp.
Phòng ngừa hiệu quả bao gồm:
- Thay tã thường xuyên, giữ vùng kín sạch sẽ.
- Tránh cho trẻ tắm bồn lâu, mặc đồ lót quá chật.
- Khuyến khích trẻ uống đủ nước, không nhịn tiểu.
- Giáo dục vệ sinh vùng kín đúng cách và hạn chế đồ uống có caffein.
Khi trẻ xuất hiện sốt cao, thóp phồng, bú kém hoặc lơ mơ, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức để được khám và can thiệp sớm.
Kết luận và lời khuyên cho phụ huynh
Viêm màng não do nhiễm khuẩn tiết niệu là tình huống khẩn cấp, nhưng nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, nguy cơ tử vong và biến chứng lâu dài có thể giảm đáng kể. Phụ huynh cần:
- Theo dõi kỹ các dấu hiệu bất thường như sốt, thóp phồng, thay đổi thói quen tiểu tiện.
- Đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi có nghi ngờ.
- Tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị và tái khám định kỳ, đặc biệt kiểm tra thính lực và phát triển thần kinh.
Hãy chia sẻ kinh nghiệm của bạn và đặt câu hỏi cho các chuyên gia y tế để bảo vệ sức khỏe cho các bé yêu.
Thúy Nga
