Nội dung chính
Bối cảnh và ý nghĩa của Nghị định 350/2025
Nghị định số 350/2025/NĐ-CP, được Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ ngày 15/2/2026, hứa hẹn mở ra một chương mới cho nền văn học Việt Nam.
Lần đầu tiên, lĩnh vực sáng tạo văn học – một ngành mang tính đặc thù và tinh thần – được đưa vào khuôn khổ pháp lý toàn diện, đồng bộ và có tầm nhìn dài hạn. Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, nhiều nhà văn đã ví nghị định này như “ngọn đuốc” ấm áp, là nguồn cảm hứng và động lực để họ tiếp tục sáng tạo.
Các biện pháp hỗ trợ nhà văn và doanh nghiệp
Điểm nổi bật đầu tiên của nghị định là việc xây dựng một hệ thống chính sách khuyến khích phát triển văn học toàn diện, bao quát từ sáng tác, phổ biến, quảng bá tới bảo vệ quyền tác giả và chuyển đổi số. Đặc biệt, nghị định lần đầu tiên khẳng định vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong việc đầu tư và đồng hành cùng các hoạt động văn học.
Nhà văn Niê Thanh Mai, Phó Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, cho rằng nghị định giống như một “ngọn đuốc” – ánh sáng soi đường, ngọn lửa sưởi ấm, giúp người cầm bút có thêm niềm tin và động lực lâu dài. Trước đây, nhiều tác giả chỉ dựa vào đam mê và tài năng, nhưng thiếu cơ chế hỗ trợ và “sân chơi” rộng rãi. Nghị định và các chương trình đi kèm sẽ tạo không gian để tác giả thể hiện tài năng, đồng thời mở ra chuỗi giá trị sáng tạo khi tác phẩm có thể chuyển thể thành phim, sân khấu, kịch bản…
Doanh nghiệp trước đây thường chỉ tham gia bằng hình thức tài trợ hoặc quảng cáo. Với khung pháp lý mới, họ có thể đồng hành một cách chính danh, minh bạch và bền vững, góp phần đa dạng hoá nguồn lực xã hội cho văn học.
Xây dựng hành lang pháp lý và bảo vệ quyền tác giả
Nhà văn Võ Thị Xuân Hà (Hội Nhà văn Việt Nam) nhấn mạnh rằng, văn học là một dòng chảy không ngừng và các chính sách đúng đắn của Nhà nước là “ngọn gió” giúp con thuyền văn chương đi xa. Để nghị định thực sự đi vào cuộc sống, cần có các giải pháp đồng bộ:
1. Cơ chế đãi ngộ và bảo vệ quyền tác giả
– Nâng mức nhuận bút, tạo ra các giải thưởng có giá trị kinh tế thực sự.
– Tăng cường biện pháp bảo hộ bản quyền trên không gian mạng với các chế tài mạnh mẽ.
2. Đầu tư cho thế hệ sáng tác trẻ và lĩnh vực lý luận‑phê bình
– Tổ chức trại sáng tác chuyên sâu, đưa nhà văn tới các vùng miền, biên giới, hải đảo để làm giàu chất liệu.
– Khôi phục và nâng cao vai trò của lý luận, phê bình để xây dựng “hệ sinh thái” phê bình lành mạnh, định hướng thẩm mỹ.
Chiến lược số hoá và kết nối đa ngành
Trong kỷ nguyên số, văn học không còn giới hạn ở sách giấy. Nghị định đề xuất:
- Phát triển sách điện tử, sách nói và các nền tảng đọc thông minh.
- Thúc đẩy chuyển thể tác phẩm sang điện ảnh, sân khấu, âm nhạc để tiếp cận giới trẻ.
- Đầu tư dịch thuật các tác phẩm tiêu biểu sang tiếng nước ngoài, đưa văn học Việt ra thế giới.
Độc giả cũng là trung tâm của hệ sinh thái văn học. Cần xây dựng thư viện hiện đại tại trường học và khu dân cư, đồng thời đổi mới phương pháp giảng dạy văn học theo hướng giáo dục thẩm mỹ, giúp học sinh cảm nhận cái hay, cái đẹp thay vì chỉ học để thi.
Kết luận và hướng đi tiếp theo
Như nhà văn Võ Thị Xuân Hà đã khẳng định, “Khuyến khích phát triển văn học không chỉ là hỗ trợ tài chính mà còn là xây dựng một hệ sinh thái văn hoá toàn diện, nơi người viết được trân trọng, tác phẩm lan tỏa và độc giả được nuôi dưỡng.” Nghị định 350/2025 là bằng chứng rõ ràng cho việc Nhà nước nhìn nhận văn học là lĩnh vực thiết yếu, cần đầu tư, bảo vệ và phát triển một cách bài bản, góp phần nâng cao đời sống tinh thần xã hội trong kỷ nguyên mới.
Phương Lan (TTXVN)
