Nội dung chính
Bình bát dây – một loài cây dại mọc ven bờ bụi đã biến thành đặc sản hấp dẫn, mang đến hương vị lạ miệng và nhiều công dụng tốt cho sức khỏe.
Bình bát dây là gì?
Bình bát dây, còn gọi là mảnh bát, bát bát hay dưa dại, là một loại cây dây leo thuộc họ Bí – Cucurbitaceae, khoa học Coccinia cordifolia (L.) Cogn. Cây có thân mảnh, dài, dễ thích nghi và ra hoa, kết trái quanh năm, từ Bắc tới Nam Việt Nam, thường mọc ở bờ bụi, leo trên hàng rào, từ đồng bằng tới miền núi cao.
Đặc điểm sinh học
Loài cây này sinh trưởng nhanh, chịu hạn tốt, cho quả quanh bốn mùa. Quả bình bát dây khi chín có màu đỏ, dài thon, kích thước khoảng 2 ngón tay; trái khác – cây bình bát gỗ – lại có quả tròn vàng. Sự khác biệt này thường gây nhầm lẫn cho người chưa quen.
Cách sử dụng toàn bộ cây: lá, đốt non, quả
Món canh truyền thống
Ở các làng quê miền Tây, người dân đã lâu khai thác lá và đốt non của bình bát dây để nấu canh. Lá non giòn, vị ngọt thanh, khi nấu cùng hột vịt lộn, thịt băm, xương, tôm… tạo nên mùi thơm đặc trưng, không giống bất kỳ loại rau nào. Đặc biệt, lá còn có thể luộc chấm mắm tỏi, mang lại cảm giác vừa giòn vừa ngọt.
Quả chín – vị ngọt chua
Quả bình bát dây xanh có vị đắng, chát, chua; khi chín mềm, da mịn và vị ngọt, chua nhẹ, giống như dưa hồng chín. Người ăn có thể nuốt hạt hoặc nhổ ra tùy thích. Nhờ không độc, quả này an toàn để tiêu thụ trực tiếp hoặc làm sinh tố.
Lợi ích y học cổ truyền
Theo y học truyền thống, bình bát dây có vị ngọt mát, giúp làm mát phế, thanh nhiệt dạ dày, nhuận táo, sinh tân dịch, dưỡng âm và giải độc. Nhiều người lớn tuổi vẫn nhớ hương vị của bát canh bình bát dây như một liều thuốc tự nhiên, vừa ngon vừa có tác dụng hỗ trợ tiêu hoá.
Thị trường và giá trị kinh tế
Hiện nay, bình bát dây vẫn chưa được trồng quy mô lớn, vì vậy nguồn cung hạn chế. Tuy nhiên, nhu cầu ngày càng tăng khiến nó xuất hiện trên các chợ online với giá khoảng 70.000 đồng/kg. Giá trị này phản ánh cả hương vị độc đáo lẫn công dụng sức khỏe mà cây mang lại.
Với vị ngon, giá trị dinh dưỡng và công dụng chữa bệnh, bình bát dây xứng đáng được đưa vào thực đơn hiện đại, đồng thời mở ra cơ hội kinh doanh cho nông dân và người bán lẻ.
Bạn đã từng thử món canh bình bát dây chưa? Hãy chia sẻ cảm nhận của mình và khám phá thêm các công thức mới!
