Nội dung chính
Trong thời điểm học sinh lớp 12 bước vào giai đoạn cao điểm lựa chọn ngành học, chọn trường, việc định hướng nghề nghiệp cho con trở thành mối quan tâm lớn của nhiều phụ huynh.
Theo ThS. Lê Trung Kiên – Phó Viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo, với hơn 15 năm kinh nghiệm tư vấn hướng nghiệp, ông đã ghi nhận một loạt sai lầm thường gặp của phụ huynh. Dưới đây là những điểm cần lưu ý để tránh rơi vào bẫy sai lầm và giúp con tìm được con đường học tập, nghề nghiệp bền vững.
1. Đừng chỉ dựa vào “ngành an toàn” hoặc “ngành tăng trưởng nhanh”
Rất nhiều gia đình chọn ngành dựa trên xu hướng thị trường – những ngành được cho là “dễ xin việc” hoặc đang có tốc độ tăng trưởng cao. Tuy nhiên, nếu không xem xét đặc thù công việc, yêu cầu kỹ năng và niềm đam mê thực sự của học sinh, con có thể nhanh chóng mất động lực, dẫn đến chán nản và thậm chí bỏ học.
2. Không để điểm thi quyết định hoàn toàn
Thực tế, nhiều phụ huynh chỉ dựa vào mức điểm chuẩn để thay đổi ngành học khi con không đạt ngưỡng mong muốn. Đây là quyết định vội vàng, bỏ qua khả năng điều chỉnh mức điểm chuẩn của các trường hoặc lựa chọn chương trình đào tạo phù hợp hơn. Theo khảo sát của Bộ Giáo dục 2023, hơn 30% học sinh thay đổi ngành học vì áp lực điểm số, trong khi 65% trong số họ cảm thấy không hài lòng với quyết định mới.
3. Thu nhập và danh tiếng không phải là thước đo duy nhất
Mức thu nhập cao hay danh tiếng của trường chỉ thực sự bền vững khi người học có đủ năng lực, kỹ năng và sự kiên trì. Một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Lao động Việt Nam (2022) cho thấy 45% sinh viên tốt nghiệp các trường danh tiếng nhưng không có kỹ năng thực tiễn vẫn gặp khó khăn trong việc tìm việc.
4. Tránh “để con tự quyết” mà không có hướng dẫn
Việc để con tự chọn ngành mà không có sự trao đổi, phân tích năng lực và sở thích là một rủi ro lớn. Nhiều học sinh chỉ dựa vào bạn bè, trào lưu hoặc chọn ngẫu nhiên vì chưa hiểu rõ bản thân và thị trường lao động. Kết quả là tỷ lệ thay đổi ngành trong những năm đầu đại học lên tới 40%.
5. Xây dựng quá trình đồng hành, không áp đặt, không buông thả
ThS. Lê Trung Kiên nhấn mạnh: phụ huynh nên trở thành người đồng hành, cùng con phân tích năng lực, sở trường, điểm yếu và cân nhắc các yếu tố thực tế của thị trường lao động. Quy trình gợi ý gồm: đánh giá năng lực (test năng lực), khám phá sở thích (phỏng vấn sâu), nghiên cứu thị trường (báo cáo ngành), lựa chọn trường phù hợp (điểm chuẩn, chương trình đào tạo). Khi con cảm thấy được hỗ trợ, khả năng lựa chọn đúng ngành và duy trì động lực học tập sẽ tăng lên đáng kể.
Kết luận
Định hướng nghề nghiệp không phải là quyết định một lần, mà là hành trình đồng hành giữa phụ huynh và con. Bằng cách tránh các sai lầm trên, phụ huynh không chỉ giúp con chọn được ngành phù hợp mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài. Bạn đã gặp phải những khó khăn nào khi hỗ trợ con định hướng? Hãy chia sẻ trong phần bình luận và cùng nhau tìm ra giải pháp tốt nhất!
